بارگاه امامزاده اهل بن علی علیه السلام از نوادگان امام حسن مجتبی علیه السلام در منطقه 15 تهران واقع شده است.

نسب  امامزاده اهل بن علی (ع) در کتاب «اختران فروزان طهران و ری» به فرزندان امام حسن مجتبی (ع) می رسد، اما به گفته‌ای از فرزندان امیرالمومنین علی (ع) معرفی گردیده است. این بقعه متبرکه در جنوب دولاب در تهران واقع شده است و در صحن امامزاده‌، گورستان کوچکی قرار دارد که قدمتی ۲۰۰ ساله دارد.
 
 
 نمایی از صحن ورودی امامزاده اهل بن علی علیه السلام
 
 
 

نمای ضلع شمالی ساختمان امامزاده اهل بن علی  علیه السلام
 
 
 
تاریخچه بقعه

الف) نام ونشان صاحب بقعه:

براساس نوشته‌ی روی سنگ قبر، صاحب بقعه از نوادگان امام حسن مجتبی (ع) است. اما در گذشته، زیارت نامه‌ای در حرم موجود بوده که ایشان را از پسران حضرت علی(ع) و برادر حسین(ع) معرفی می‌کرده است. (معتمذی،ص437). درکتاب اختران فروزان ری و طهران از حاج شیخ محمد شریف رازی این گونه نقل شده است: "همچنین مردم ایشان را اهل علی می شناسند و این در حالیست که ایشان علی الاحول بوده که به مرور زمان به اهل علی مشهور شده و حتی ایشان به اولاد علی منتسب دانسته‌اند.

جناب ابوالقاسم علی الاحول طشت بن عبدالله الامیربن عبدالله بن الحسن بن جعفرابن الحسن امام حسن علیه السلام. این آقا دو پسر داشت به نام ابوعبدالله محمدکسکسه،و ابوالعباس محمد الاعرج که در اهواز می‌باشد.

قبرش در ری معروف نیست جز اینکه در نزدیکی دولاب خیابان خاوران مزاریست به نام علی العلی یا اهل علی متحمل است همین علی عبیدالله الامیر باشد که پنج تن واسطه تا امام(ع) دارد." (شریف رازی،ص87)

در قدیم شهرت این منطقه گل زرد بوده است (امامزاده گل زرد). مشهور است که کشاورزان این منطقه امامزاده را شهید کرده‌اند. درباره‌ی علت شهادت وی گفته‌اند که پای ایشان ظاهرا"هنگام عبور از آب بند می لغزد و باعث خرابی آن می‌شود. روستائیان هم با بیل بر سر او می زنند و او را شهید می کنند. اما پس از شهادتش متوجه اشتباه خود می شوند و برای جبران کار خود، مقبره‌ای برای او می سازند.

 

 
 
 
نمای گنبد امامزاده اهل بن علی  علیه السلام  
 
 
 ب) سابقه ی بنا و حدود و ثغور آن:

مطابق عکس‌های موجود، درسال1328هـ ش، ورودی بقعه به صورت دالانی با سقف چهار طاقی بوده و روی سکوهائی که داخل این دالان قرار داشته، اجناسی به فروش می رسیده است. طرح کلی بنا به صورت کنونی اما تماما"خشت وگل بوده است.

در اطراف بنا نیز گویا رواقی بوده که در بازسازی‌های بعدی از بین رفته اما هسته‌ی اصلی بنا چون گنبدخانه وایوان باقی مانده است. در دهه ی1330هـ ش، در بنای بقعه قسمت قابل اهمیتی دیده نمی‌شد. در داخل حرم روی گج نقاشی شده بود (معتمدی،ص436؛مصطفوی،آثار تاریخی طهران، صص241-242)، اما اکنون پس از بازسازی‌ها دیگر اثری از آن وجود ندارد. روی دیوار دو طرف ایوان دوازده بیت شعر به خط نستعلیق بر خشت بزرگ کاشی، به تاریخ 1268هـ ش/1308هـ ق، نوشته ونصب گردیده بود.

 (مصطفوی،آثارتاریخی طهران،صص241-242؛معتمدی،صص436-437).

 این کتیبه ها بعد از الحاقات جدید اکنون درپیش فضای قدیمی بقعه نصب است. چنان که در بخش توصیف کنونی بنا نیز ذکر شد، پیش فضای جدید در جلو این پیش فضای قدیمی قرار گرفته و آن را از صورت ایوان بودن درآورده است. همین اشعار در سال 1324هـ ش، باکمی تغییرات در برخی کلمات و تعویض نام متولی، به خط نسخ بر کاشی نوشته‌ی بالای سر در ورودی محوطه‌ی بقعه نصب می شود.

 (مصطفوی،آثار تاریخی طهران، صص241-242؛ معتمدی، صص436-437)

 به گفته راویان محلی، در گذشته، احداث گورستانی که روبروی این بقعه بود؛ موجب دفن بسیاری از اموات در اراضی متصل به این زیارتگاه شده بود و درآمد این کار به تعمیر بقعه اختصاص می یافت. کم کم قبرستان مذکور اطراف بقعه را فرا گرفته بود. این قبرستان غسالخانه‌ای هم داشت.

 
 
 
نمای ضلع جنوبی امامزاده اهل بن علی  علیه السلام
 
 
غسالخانه‌‌ای که در ضلع شمالی بقعه‌ی امامزاده بوده، با تغییر کاربری در حال حاضر آشپزخانه و انباری امامزاده است. بازسازی بنای بقعه از سال 1379هـ ش شروع و در سال 84 به پایان رسید. در این بازسازی، ضمن حفظ طرح قدیمی بنا، تغییراتی در پوشش آن ایجاد شده است. در سال1380هـ ش در دو طرف بقعه دو شبستان اضافه شده، همچنین ورودی و راهروهای بقعه با سنگ مرمر مرمت و بازسازی گشته اند.
 
 
  
نمایی از حیاط امامزاده اهل بن علی علیه السلام  (قبرستان سابق)
 
 
 
نمایی از حیاط امامزاده اهل بن علی علیه السلام   (قبرستان سابق)